نقش بیومتریک در خدمات مالی
یکشنبه ۲۶ بهمن ۱۴۰۴
فاطمه حبیبی
مقدمه
سال 2016 نقطه عطفی در استفاده از فناوریهای بیومتریک در صنعت خدمات مالی بود. دهها بانک در سراسر جهان این فناوری را برای احراز هویت مشتریان معرفی کردند و میلیونها کاربر، قالب بیومتریک خود را ثبت نمودند. این روند نشان میدهد که مشتریان بیومتریک را به عنوان روشی امن و در عین حال راحت برای ورود به حسابهای بانکی پذیرفتهاند. به همین ترتیب، مؤسسات مالی نیز از افزایش رضایت و تعامل مشتریان بهرهمند شدهاند.
دلایل اصلی استفاده از بیومتریک
دو عامل کلیدی در گسترش بیومتریک نقش دارند:
- امنیت: هم در سطح واقعی و هم در سطح ادراک مشتریان.
- سهولت استفاده: تجربه کاربری سادهتر نسبت به رمز عبورهای پیچیده.
با افزایش استفاده از بانکداری موبایلی، اهمیت این دو عامل بیشتر شده است. با این حال، بخش قابل توجهی از مصرفکنندگان هنوز به امنیت دستگاههای موبایل برای خدمات مالی اعتماد ندارند. در حوزه پرداختهای موبایلی نیز مشکل اصلی، محدودیت در دسترس بودن فناوری در پایانههای فروش است.
چالشهای امنیتی
مطالعات نشان میدهد بیش از نیمی از مصرفکنندگان پرداخت نقد را امنتر از پرداخت موبایلی میدانند. بانکها برای رفع این نگرانیها به بیومتریک روی آوردهاند. در واقع، تقاضا برای بیومتریک به سرعت در حال افزایش است. گزارشها نشان میدهد:
- کلاهبرداریهای موبایلی از 10% کل تلاشها برای کلاهبرداری در سال 2013 به 50% در سال 2015 افزایش یافته است.
- میلیاردها داده و رمز عبور در سال 2016 به سرقت رفته است.
- استفاده مکرر از رمزهای عبور مشابه در حسابهای مختلف، خطر نفوذ به دادههای بانکی را افزایش میدهد.
بیومتریک با حذف وابستگی به رمزهای عبور، این تهدیدها را کاهش میدهد.
مزایای تجربه کاربری
رمزهای عبور پیچیده علاوه بر ناامن بودن، تجربه کاربری ضعیفی ایجاد میکنند. تایپ رمزهای طولانی روی صفحهکلید کوچک موبایل دشوار و وقتگیر است. در مقابل، بیومتریک تجربهای سریع و ساده ارائه میدهد:
- اسکن اثر انگشت، چهره یا چشم تنها در چند ثانیه دسترسی به حساب را فراهم میکند.
- این سهولت باعث افزایش تعامل و رضایت مشتریان میشود.
- آمارها نشان میدهد کاربران Touch ID در آمریکا 26% بیشتر وارد حسابهای بانکی خود میشوند.
تغییر انتظارات مشتریان
مشتریان اکنون بیومتریک را نه تنها یک گزینه، بلکه یک الزام میدانند. تحقیقات نشان داده است که:
- 37% از مردان اروپایی حاضرند بانک خود را تغییر دهند، اگر بانک فعلی بیومتریک ارائه ندهد.
- نظرات کاربران در اپلیکیشنها نیز این تقاضا را تأیید میکند.
چرا بیومتریک نه؟
مخالفان بیومتریک دو ایراد اصلی مطرح میکنند:
- امکان هک شدن دادههای بیومتریک و غیرقابل تغییر بودن ویژگیهای انسانی مانند اثر انگشت یا چهره.
- وابستگی به رمزهای عبور به عنوان مکانیزم پشتیبان که همچنان میتواند منجر به تقلب شود.
برای مقابله با این نگرانیها، فناوریهایی مانند قالبهای رمزگذاریشده، مکان ذخیرهسازی امن و تشخیص زنده بودن توسعه یافتهاند. هرچند هیچ راهکار احراز هویتی صددرصد ایمن نیست، بیومتریک نسبت به رمزهای عبور امنیت بالاتر و سهولت بیشتری دارد.
احراز هویت قوی مشتری
بانکها پس از سالها بررسی، بیومتریک را برای ورود به اپلیکیشنها و تأیید هویت در مراکز تماس به کار گرفتهاند. با افزایش تراکنشهای موبایلی، سطح ریسک نیز بالا رفته و نیاز به احراز هویت چندلایه بیشتر میشود. راهکارهایی مانند احراز هویت مبتنی بر ریسک و احراز هویت مرحلهای در حال گسترش هستند. نمونهها شامل:
- استفاده از شناسه دستگاه یا موقعیت جغرافیایی برای تأیید تراکنشها.
- ارائه گزینههای متنوع بیومتریک (اثر انگشت، چهره، چشم) برای پوشش دستگاهها و ترجیحات مختلف.
- جایگزینی کامل رمزهای عبور با بیومتریک و حذف پایگاههای داده رمزهای آسیبپذیر.
نقش مقررات
نهادهای نظارتی نیز وارد عمل شدهاند. دستورالعمل دوم خدمات پرداخت اتحادیه اروپا (PSD2) احراز هویت قوی مشتری را الزامی کرده و استانداردهای فنی جدید بر پایه مدیریت ریسک طراحی شدهاند. در آمریکا نیز ایالت نیویورک الزامات امنیت سایبری برای مؤسسات مالی وضع کرده که شامل استفاده از احراز هویت چندعاملی یا مبتنی بر ریسک است.
کاربردهای جدید بیومتریک
بانکها در حال بررسی کاربردهای گستردهتر بیومتریک هستند، از جمله:
- برداشت وجه بدون کارت از دستگاههای خودپرداز.
- تأیید هویت در مراکز تماس بدون نیاز به پرسشهای امنیتی.
- احراز هویت دومرحلهای یا خارج از بانک برای کاربران لپتاپ.
این نوآوریها نشان میدهد که بیومتریک تنها به ورود به اپلیکیشنهای موبایلی محدود نخواهد شد و به بخشهای مختلف خدمات مالی گسترش خواهد یافت.
نتیجهگیری
بیومتریک در خدمات مالی از یک فناوری نوظهور به یک ضرورت تبدیل شده است. هرچند مخالفان نگرانیهایی مطرح میکنند، پیشرفتهای فناورانه و مقررات حمایتی مسیر را برای گسترش بیشتر هموار کردهاند. آینده بانکداری دیجیتال بر پایه احراز هویت چندلایه و بیومتریک بنا خواهد شد، جایی که امنیت و راحتی در کنار هم قرار میگیرند.
منبع
- Hung, Tinna. (2017). Shifting shape of banking biometrics. Biometric Technology Today. 2017. 5-8. 10.1016/S0969-4765(17)30073-5.