برگزاری نشست تخصصی معتمد اول سام با حضور صاحب‌نظران حوزه مالیات و اقتصاد دیجیتال؛ آینده حکمرانی مالیاتی؛ از تحول دیجیتال تا اعتماد
سه شنبه ۱۲ آبان ۱۴۰۵
نشست تخصصی «از داده تا اعتماد؛ آینده حکمرانی مالیاتی در اقتصاد دیجیتال»، به همت شرکت داده‌کاوی معتمد اول سام و با همراهی کانون سراسری دفاتر پیشخوان کشور، با حضور مدیران، استادان دانشگاه و فعالان زیست‌بوم مالیاتی برگزار شد. در این نشست، مهم‌ترین چالش‌ها و الزامات تحول نظام مالیاتی در بستر اقتصاد دیجیتال، از منظر فناوری، سیاست‌گذاری، تنظیم‌گری و حقوق مؤدیان مورد بحث و بررسی قرار گرفت.
در این نشست، رضا توکلی، مدیرعامل شرکت معتمد اول سام، با تأکید بر ضرورت عبور از سامانه‌محوری به حکمرانی هوشمند مالیاتی، توسعه سامانه مؤدیان و صورتحساب‌های الکترونیکی را از زیرساخت‌های مهم شکل‌گیری نظام مالیاتی داده‌محور دانست و تصریح کرد که ارزش واقعی داده‌ها نه در حجم اطلاعات، بلکه در قابلیت اتصال، اعتبارسنجی و تحلیل یکپارچه آن‌هاست. به گفته وی، عبور از جزیره‌های اطلاعاتی و حرکت به سمت معماری یکپارچه داده، زمینه شناخت دقیق‌تر جریان‌های اقتصادی و ارتقای کیفیت تصمیم‌گیری را فراهم می‌کند.
رضا توکلی بهره‌گیری از هوش مصنوعی و تحلیل پیشرفته داده را عاملی برای گذار از نظارت پسینی به مدیریت پیش‌بینانه ریسک دانست و به ظرفیت‌هایی همچون تحلیل پیش‌بینانه، تشخیص ناهنجاری و تحلیل شبکه‌ای در شناسایی الگوهای پرریسک و هدفمندتر شدن نظارت اشاره کرد. وی همچنین هوش مصنوعی مولد و عامل‌محور را دارای ظرفیت‌هایی در تحلیل قوانین، پردازش اسناد و پرونده‌های مالیاتی، توسعه دستیارهای هوشمند و انجام فرایندهای تحلیلی زنجیره‌ای دانست؛ با این تأکید که تصمیمات حساس مالیاتی همچنان باید در چارچوب ضوابط قانونی و با نظارت انسانی اتخاذ شوند.
مدیرعامل معتمد اول سام در ادامه، تحقق حکمرانی هوشمند را نیازمند شکل‌گیری اکوسیستمی یکپارچه و تعامل‌پذیر میان سازمان امور مالیاتی، شرکت‌های معتمد، مؤدیان و سایر بازیگران این حوزه دانست و بر نقش شرکت‌های معتمد در ارتقای کیفیت داده‌ها و توسعه زیرساخت‌های تبادل اطلاعات تأکید کرد. وی همچنین فناوری دوقلوی دیجیتال را از ظرفیت‌های آینده‌نگرانه برای شبیه‌سازی آثار سیاست‌های مالیاتی پیش از اجرا و تقویت سیاست‌گذاری مبتنی بر شواهد برشمرد. به تأکید توکلی، این تحولات باید در نهایت به افزایش تمکین داوطلبانه، کاهش هزینه‌های مؤدیان و ارتقای اثربخشی و عدالت مالیاتی منجر شوند.
سیدمهدی جوادی، استاد دانشگاه و عضو پژوهشکده حکمرانی دانشگاه تهران، نیز با نقد عدم توازن میان الزامات نظارتی و منافع بنگاه‌های اقتصادی، تأکید کرد که شفافیت مالیاتی نباید به افزایش نامتوازن هزینه‌های کسب‌وکارهای قانون‌مدار منجر شود. وی با اشاره به چالش‌های ناشی از ناهماهنگی سامانه‌های مالیاتی و گمرکی، تمایز میان دیجیتالی‌سازی و تحول دیجیتال را ضروری دانست و تصریح کرد که انتقال فرایندهای ناکارآمد به بسترهای فناورانه، به‌تنهایی به معنای حل مسائل موجود نیست. از نگاه او، اعتماد متقابل میان حاکمیت و مؤدیان و ایجاد شرایط رقابتی منصفانه، از الزامات اثربخشی نظام مالیاتی هوشمند است.
علی فلاح، دبیرکل کانون سراسری دفاتر پیشخوان کشور، نیز با اشاره به چالش‌های فعالان اقتصادی در حوزه خدمات مالیاتی، ناپایداری مقررات، فقدان نگاه راهبردی در تنظیم‌گری و تصمیم‌های نامتوازن در تعرفه‌گذاری را از موانع توسعه کسب‌وکارها برشمرد. وی ثبات و پیش‌بینی‌پذیری مقررات را از پیش‌شرط‌های سرمایه‌گذاری و شکل‌گیری پایدار اکوسیستم خدمات مالیاتی دانست و بر ضرورت توجه به واقعیت‌های اجرایی در فرایند سیاست‌گذاری تأکید کرد.
در ادامه، نیلوفر مرادحاصل، معاون پژوهشکده مطالعات راهبردی و فناوری اطلاعات دیجیتال وزارت ارتباطات، با تشریح تأثیر فرامرزی‌شدن فعالیت‌های اقتصادی بر الگوهای سنتی مالیات‌ستانی، بر ضرورت بازنگری در چارچوب‌های مالیاتی متناسب با ماهیت اقتصاد دیجیتال تأکید کرد. وی با اشاره به نبود الگوی یکپارچه جهانی برای مالیات بر خدمات دیجیتال، خاطرنشان کرد که سیاست‌های مالیاتی باید ضمن تأمین منافع عمومی، آثار خود بر قیمت تمام‌شده خدمات، سرمایه‌گذاری و رشد کسب‌وکارهای دیجیتال را نیز در نظر بگیرند.
مجموع مباحث این نشست نشان داد که آینده حکمرانی مالیاتی در اقتصاد دیجیتال، صرفاً به توسعه زیرساخت‌های فناورانه و افزایش دسترسی به داده وابسته نیست؛ بلکه تحقق آن مستلزم پیوند میان فناوری، سیاست‌گذاری پایدار، کارآمدی فرایندها، رعایت حقوق مؤدیان و توزیع متوازن منافع و هزینه‌هاست. در این چارچوب، اعتماد نه پیامد جانبی تحول دیجیتال، بلکه یکی از پیش‌شرط‌های تحقق حکمرانی مالیاتی اثربخش به شمار می‌رود.
شرکت معتمد اول سام با برگزاری این نشست و همراهی کانون سراسری دفاتر پیشخوان کشور، زمینه گفت‌وگوی تخصصی و تبادل دیدگاه میان صاحب‌نظران و فعالان زیست‌بوم مالیاتی را فراهم کرد؛ گفت‌وگویی با این محور که چگونه می‌توان ظرفیت داده و فناوری را به ابزاری برای ارتقای عدالت، اعتماد و کیفیت حکمرانی مالیاتی تبدیل کرد.